Van initiatief naar professionele coöperatie

Leudal Energie begon als een klein initiatief van betrokken inwoners afkomstig uit de gemeente Leudal. “Mensen die vonden dat er iets moest gebeuren op het gebied van duurzame energie. Niet op afstand, maar lokaal”, vertelt Joost. Inmiddels is de coöperatie uitgegroeid tot een organisatie met ongeveer 1.200 leden, circa 1.000 klanten, drie windmolens, een zonnepark en nieuwe plannen voor onder meer batterijprojecten, energiehubs en warmteoplossingen.

Wat Leudal Energie bijzonder maakt, is dat de coöperatie niet alleen draait op goede bedoelingen. Door de inkomsten uit wind en zon kon de organisatie verder professionaliseren. Waar in het begin veel werk vrijwillig gebeurde, is er nu een vast team, een kantoor in Roggel en een organisatie die inwoners rechtstreeks kan helpen. “Als er iets is, loop je gewoon naar binnen”, zegt Joost. Het grote voordeel is dat we professioneel werken. We houden zaken systematisch bij en zijn minder afhankelijk van het wegvallen van één vrijwilliger.”

Leudal Energie in het kort

• Energiecoöperatie met ongeveer 1.200 leden uit Leudal en omgeving
• Eigen windpark, zonnepark en plannen voor batterijopslag
• Circa 1.000 lokale klanten
• Een kantoor in Roggel waar inwoners kunnen binnenlopen
• Ongeveer 40 vrijwilligers en een professioneel team
• Sterke focus op lokaal eigendom, energiebesparing en samenwerking

Energie dichtbij huis

Voor inwoners maakt juist die lokale aanwezigheid verschil. Leudal Energie is geen anonieme energieleverancier op afstand. Mensen kunnen binnenlopen, vragen stellen en iemand spreken die de regio kent. “Op kantoor zit Marie. Zij spreekt dialect zoals iedere Roggelnaar”, zegt Joost. “Dat spreekt veel mensen aan. Het creëert vertrouwen in je energieleverancier.” Die nabijheid past bij de manier waarop Leudal Energie werkt. De coöperatie kijkt niet alleen naar opwek, maar ook naar wat de gemeenschap eraan heeft. Zo zijn er fondsen voor de omgeving, sponsort de coöperatie lokale verenigingen en kunnen leden financieel deelnemen aan projecten. “Wij kijken naar het hele plaatje”, aldus Joost. Wat hebben de mensen eraan? Wat heeft de gemeenschap eraan? En wat hebben wij eraan?”

Lokaal eigendom als uitgangspunt

Lokaal eigendom is voor Leudal Energie de kern van de organisatie. De windmolens en het zonnepark zijn van de coöperatie. Daarmee beslissen de leden samen wat er gebeurt en waar de volgende stap ligt. “Alles wat wij hebben is over het algemeen 100% eigendom. Dat betekent dat wij als coöperatie met onze leden bepalen wat ermee gebeurt.” Dat lokale eigendom zorgt ervoor dat opbrengsten in de regio blijven. Niet alleen via financiële deelname, maar ook via fondsen en regelingen voor de omgeving. Bij het windpark werkt Leudal Energie bijvoorbeeld met een omgevingsfonds, een burenregeling en een verduurzamingsfonds. “Die drie fondsen samen vormen een heel mooi pakket. Daar is veel gebruik van gemaakt.”

Weerstand serieus nemen

Duurzame energieprojecten roepen soms weerstand op. Dat weet Joost uit ervaring. Volgens hem begint goed omgaan met weerstand bij structureel contact met de omgeving. “Je moet vanaf het begin af aan met de omgeving aan tafel. Niet één keer, maar systematisch.” Daarbij hoort ook eerlijk zijn over mogelijke hinder. Slagschaduw wordt technisch voorkomen doordat windmolens automatisch stilgezet worden als dat nodig is. Geluid kan wel een punt zijn. “Dat erkennen we”, zegt Joost. “Juist daarom moet je mensen serieus nemen en goed regelen wat je voor de omgeving doet.”

Van stroom naar warmte

De komende jaren wil Leudal Energie verder kijken dan elektriciteit. Volgens Joost ligt er veel winst in de warmtetransitie. Woningen gebruiken nog veel gas en juist daar kunnen isolatie, warmtepompen en collectieve warmtesystemen veel betekenen. “We willen nu ook de warmtetransitie op. Er zijn nog weinig woningen zonder gas, dus daar valt veel winst te behalen”, legt Joost uit. Leudal Energie onderzoekt onder meer collectieve warmteoplossingen, zoals warmteopslag in de zomer voor gebruik in de winter. Ook energiehubs en buurtgerichte oplossingen worden steeds belangrijker, zeker nu netcongestie nieuwe opwekprojecten moeilijker maakt.

Wat kunnen anderen hiervan leren?

Volgens Joost begint een sterke coöperatie met een paar mensen die echt willen. Daarna is het vooral een kwestie van beginnen, volhouden en leren van anderen. “Het belangrijkste is enthousiasme. Je hebt een paar mensen nodig die het oppakken. En dan moet je beginnen.” Zijn boodschap aan andere coöperaties is duidelijk: zoek elkaar op, deel kennis, vraag hulp en zorg dat je een concreet project hebt waarmee mensen kunnen zien dat er echt iets gebeurt. “Dan zien mensen dat je niet alleen iets roept, maar écht iets doet.”