Rob is binnen het projectteam van Zuidenwind verantwoordelijk voor de verkenning van energieopslag en onderzoekt daarnaast zelf ook de mogelijkheden van waterstof. “Bij batterijen praat je vooral over opslag voor een beperkte tijd. Maar als je energie écht van de zomer naar de winter wilt brengen, moet je verder kijken. Naar waterstof, bijvoorbeeld.” Waterstof kan als gas in grotere hoeveelheden en voor langere tijd worden opgeslagen. Met een elektrolyser wordt duurzaam opgewekte elektriciteit omgezet in waterstof.

Een nadeel is wel dat bij dat proces een deel van de energie verloren gaat als warmte. “Je wilt daarom een plek waar productie, afname en warmtegebruik bij elkaar komen. Misschien zit er een agrarische onderneming of ander bedrijf met een constante warmtevraag in de regio die deze warmte echt kan gebruiken. Dan benut je een groter deel van de energie en wordt de businesscase sterker.” De kracht zit dus in de combinatie van langdurige opslag en een slimme koppeling tussen opwek, afname en lokaal warmtegebruik.

Wat is er nodig voor een waterstofproject?

Klinkt als kat in ’t bakkie, zou je zeggen, maar zo makkelijk is het helaas niet. Waterstofprojecten vragen om samenwerking tussen veel verschillende partijen. Rob probeert zich daarin op te stellen als verbinder, zodat ondernemers, overheden, afnemers, vergunningverleners en veiligheidsorganisaties ieder hun eigen rol kunnen pakken. “Veel van deze partijen hebben vragen over lokale waterstoftoepassingen en zijn daarom terughoudend in het opzetten van eigen projecten”, legt Rob uit. “Dat is begrijpelijk, want er zijn ook pas weinig voorbeelden. Die onzekerheid leidt tot voorzichtigheid, terwijl we juist kennis, samenwerking en bestuurlijk lef nodig hebben om verder te komen.” Het gebruik van waterstof begint daarom niet bij de installatie, maar vooral bij de omgeving eromheen: past het binnen de omgeving, zijn er voldoende afnemers, en welke lokale partijen zijn nodig om een project van de grond te krijgen?

Samen leren tijdens een praktijkdag

Om meer kennis en verbinding op te bouwen rondom waterstof, organiseerde Zuidenwind daarom een praktijkdag voor ongeveer vijftig ondernemers, gemeenteambtenaren, medewerkers van omgevingsdiensten en vertegenwoordigers van de brandweer. De groep bezocht eerst een waterstoftankstation. Daar kregen de deelnemers uitleg over de keuze om in waterstof te investeren en over de verwachtingen voor de toekomst. Daarna reisde de groep naar een agrarisch bedrijf in Duitsland, waar uit mest eerst groen gas wordt gemaakt dat vervolgens wordt omgezet in waterstof. “Zo wordt het onderwerp veel concreter”, stelt Rob. “Je ziet wat er al gebeurt, welke keuzes een initiatiefnemer maakt en waar hij in de praktijk tegenaan loopt.”

De praktijkdag liet zien dat waterstof via verschillende routes kan worden geproduceerd. “Iedere route riep weer andere vragen op”, vervolgt Rob. “Waar komt de energie vandaan? Wie gaat de waterstof gebruiken? Wat doe je met de warmte die vrijkomt? Precies die vragen bepalen of een toepassing in de praktijk kan werken.” Rob kijkt tevreden terug op de dag, waarin veel nieuwe inzichten en haakjes voor verdere gesprekken ontstonden. “Dit kun je niet alleen. Mensen moeten elkaar leren kennen en begrijpen welke rol de ander heeft. Pas dan kun je samen verder.”

Waterstof voor zwaar vervoer

Op korte termijn ziet Rob vooral kansen voor waterstof in zwaar vervoer. “Een waterstoftruck rijdt elektrisch: een brandstofcel zet waterstof om in stroom voor de elektromotor. Het voordeel ten opzichte van een grote batterij is dat de opslag veel lichter is, waardoor er meer laadvermogen overblijft. Bovendien tank je waterstof veel sneller dan je een vrachtwagenbatterij laadt, waardoor de truck minder lang stilstaat”, vertelt Rob. Juist deze toepassing is noodzakelijk om in samenwerking op te pakken. “Een ondernemer koopt geen waterstoftruck als hij nergens kan tanken”, legt Rob uit. “Een tankstation wordt niet gebouwd als niemand zo’n truck heeft. Dat moet je ergens doorbreken.”