Neem vakantiegeld.
Je kunt er je spouwmuur mee laten isoleren: een investering die zich terugverdient, je comfort verhoogt en je energierekening verlaagt.
Maar je kunt er ook gewoon even heerlijk tussenuit. Een weekje weg, zon, hotel, zee. Een keuze die je voelt, ruikt, ziet en meteen kunt delen op Instagram.

En heel eerlijk: ik snap donders goed waarom dat laatste wint.

Of neem de warmtepomp. In beleidsteksten is het allemaal glashelder: we moeten die kant op. Maar in de praktijk staat er gewoon een monteur in je woonkamer die zegt: “Ik zou nog even wachten hoor, of anders gewoon een nieuwe hr-ketel nemen.” En dat is dan de persoon die je vertrouwt, die je elk jaar ziet, die je herkent als hij met zijn busje de straat in komt rijden. Wie geloof je dan?

Ik merk dat we soms denken dat de energietransitie een soort rationele puzzel is. Dat inwoners, als ze maar de juiste informatie krijgen, vanzelf de logische keuzes maken. Maar zodra je het in het echte leven plaatst (vakantiegeld, monteurs, drukke agenda’s, de wens voor duidelijkheid en gemak) zie je hoe ingewikkeld gedrag eigenlijk is.

Het is niet dat mensen niet wíllen verduurzamen. Het is vooral dat het leven tussendoor gaat.

En dat besef kwam tijdens die presentatie ineens keihard binnen. Terwijl er grafieken voorbij kwamen over bewuste en onbewuste keuzes, realiseerde ik me dat die energietransitie draait om iets dat je niet kunt vastleggen in een Excel-bestand, een routekaart of een factsheet. Het draait om gewoontes, vertrouwen, tijd, twijfel en… ja, soms gewoon om zin hebben in vakantie.

En dan stel ik mezelf de vraag: hoe gaan we dit eigenlijk doen?
Hoe krijgen we het voor elkaar dat mensen stappen zetten die niet altijd leuk, makkelijk of aantrekkelijk zijn? Hoe helpen we inwoners keuzes te maken die ze pas over drie jaar voelen in hun portemonnee, terwijl het leven nú al duur genoeg is?

Misschien begint het bij accepteren dat gedrag niet te vangen is in logica. Dat we niet moeten denken dat een foldertje of een infographic het verschil maakt. Dat we moeten snappen dat een monteur, een buurman of een vriendin vaak meer invloed heeft dan een beleidsdocument.

En misschien begint het ook bij het kleiner maken. Niet: “verduurzaam je hele huis”. Maar: “Begin met één ding.”
Niet: “Denk aan 2050.” Maar: “Wat zou je morgen kunnen doen?”

Want uiteindelijk is gedrag geen besluit dat je één keer neemt.
Het is iets dat elke dag opnieuw gebeurt.
Soms bewust, maar meestal niet.

De energietransitie is noodzakelijk, daar is geen twijfel over.
Maar de weg ernaartoe loopt niet via spreadsheets of schema’s.
Die loopt via mensen.

En mensen zijn, gelukkig, net iets ingewikkelder dan we soms denken.

Energiedrager worden

Draag jij bij aan een inspirerend initiatief of goed voorbeeld in de energietransitie? Stuur het in, zodat we het kunnen delen op onze projectenpagina! Of laat je inspireren op de website en neem contact op met andere energiedragers.